kajaki
forum
sklep

Fort XI - zachowajcie tę kronikę!

„Za próbę ucieczki", „za palenie w magazynie", „za pieprzenie wszystkiego" - jeńcy z hitlerowskiego Stalagu XXA trafiali do karceru z różnych powodów. Na murach Fortu XI zapisano ołówkiem wiele jenieckich historii...

Fort XI Twierdza Toruń
zdjęcia: Adam Zakrzewski
  • Fort XI Twierdzy Toruń (dawny V Grosser Kurfürst, obecnie Stefan Batory) to standardowy pruski fort artyleryjski, zbudowany w latach 1877-1884 z betonu i cegły na planie pięciokąta.
  • Obiekt miał stanowić umocniony punkt oporu na lewobrzeżnej linii obrony Torunia. Posiadał 20 dział położonych na otwartych stanowiskach ze schronami obsługi. Nie miał jednak okazji sprawdzić się w przeznaczonej dla niego funkcji.
  • Fort był otoczony suchą fosą oraz obwałowaniami ziemnymi i dobrze zamaskowany w terenie. Warowni miała bronić załoga złożona z 650 artylerzystów i jednego batalionu piechoty.
  • W czasie II wojny światowej w forcie przetrzymywani byli jeńcy Stalagu XX A, którzy pracowali przymusowo m.in. przy rozbudowie dworca Toruń-Kluczyki. 
  • Przez Stalag przewinęło się łącznie 50 tys. jeńców.
data publikacji: 2010-05-16

autor:
Adam Luks

Fort XI Twierdza Toruń

Napisy blakną, odłażą z ceglanych murów wraz z pokrywającą je pobiałą. Z roku na rok na murach „Jedenastki" wyczytać można coraz mniej. Symboliczny, może trochę ckliwy, ale jakże adekwatny wymiar ma rysunek jednego z francuskich jeńców. Romantyczny Francuz wyrysował zgrabne serce, a wewnątrz umieścił inicjały swojej ukochanej. Kiedy w 2006 roku po raz pierwszy zapuściłem się w mroczne korytarze fortu, napis był świetnie widoczny. Rok temu serce rozpękło się na pół...

Cofnijmy się jednak do 1939 roku. Po zajęciu Torunia, hitlerowcy szybko zaadaptowali stare pruskie forty na potrzeby obozów jenieckich. Komendanturę przyszłego Stalagu XX A zlokalizowano w forcie XVII, a obozowy szpital w forcie XIV. Jeńców, głównie Brytyjczyków, ale również Francuzów, Belgów, Włochów, Amerykanów, Jugosłowian, Norwegów, Rosjan i Polaków, umieszczano początkowo w forcie XIII. Kiedy w „Trzynastce" zrobiło się tłoczno, więzienną funkcję przejęły również forty XII i XI.

- Przy głównej kaponierze, w najgłębszej części fortu XI, mieściły się karcery - informuje Szymon Rejewski, miłośnik zabytkowych fortyfikacji. - Kiedy zapuszczam się w te korytarze, zawsze ciarki przebiegają mi po plecach. Spenetrowałem prawie wszystkie toruńskie forty, ale w tym miejscu atmosfera jest wyjątkowa.

foto

Wewnątrz fortu panuje mrok. Niewielkie okienka i otwory strzelnicze wpuszczają trochę światła. Latarka odsłania kolejne przeszkody. Pęknięta posadzka, pokaźna dziura, ludzkie odchody... Korytarz opada w dół. Po przebyciu kilkuset metrów docieramy na poziom fosy. Jest zimno, chociaż na zewnątrz przygrzewa słońce. Jeszcze kilka zakrętów i znajdziemy się w najciekawszym miejscu budowli. Właśnie tutaj wymierzano kary odosobnienia jeńcom, którzy szczególnie narazili się hitlerowcom.

„14 dni karceru za próbę ucieczki" - napisał ołówkiem na ścianie jakiś Anglik. Obok kolejne napisy: „Za pieprzenie wszystkiego...", „Za palenie papierosów w magazynie...", „Bo nie salutowałem niemieckiemu oficerowi...", „Za śmianie się z potknięcia Niemca. Złamał sobie nadgarstek, mógł lepiej skręcić kark..."

 


czytaj więcej:

123

kategorie: historia

fotofotofotofotofotofotofotofotofotofotofotofotofotofotofotofoto
Polub zwinkę:
komentuj zostaw komentarz:
podpis: *




turing < przepisz tekst z obrazka po lewej




komentujkomentarze internautów:

fotka
~MoRs
2010-09-25 17:21
*   (+odpowiedz)
w cuda niema co wierzyc znam wlasciciela i wiem ze nietknie tam palcem poczeka az sie historia samam zniszczy
fotka
~rrzeszotek
2010-04-08 23:13
*   (+odpowiedz)
Zwinka ma ekskluzywne foty? Nr 1?
 
zobacz też:
podobne artykuły:
Ostrza szalonego Muramasy
Niezwykła wystawa japońskiego uzbrojenia w Kamienicy pod Gwiazdą w Toruniu
Żony Arkadego Fiedlera
O przygodach Arkadego Fiedlera na Madagaskarze
Camino tinto - dzień 18
Camino długo wchodzi do Leon. I dobrze, bo Zając kuruje się idąc.
Zanim pamięć pożre tundra
Rozpoczęły się zdjęcia do filmu dokumentalnego o Workucie
Pogański ślub po litewsku
Wyznawcy Perkuna, boga ognia, mają się świetnie
Srebrna Góra – niezdobyty pruski bastion
Największa górska twierdza w Europie - Srebrna Góra
Woda w zbroi się gotuje
Chcecie prawdziwego Grunwaldu? To upał macie w komplecie.
Góra Krzyży - ważny pagórek
Nikomu nie udało się ich policzyć. Jedni mówią o 300 tysiącach, inni o milionie.
Ewangelia Judasza, czyli wywiad z Jezusem
Odnaleziona w latach 70-tych księga wcale nie jest zapisem zdrady...
Odnalezienie arki Noego?
Chińsko-turecka ekipa badawcza twierdzi, że odnalazła arkę Noego. Czy aby na pewno?
Wolin - gród awanturników
W czasach Mieszka I Wolin był najpotężniejszym portem Bałtyku.
 
© zwinka.pl 2019, portal podróżnika, podróże, wyprawy, przygody | o nas | kontakt | współpraca | zasady | partnerzy | polityka prywatności | regulamin | podążaj za zwinką na